fot. Pixabay
To, co potocznie bywa nazywane jąkaniem, przeważnie nim nie jest z punktu widzenia logopedii. Jest raczej niepłynnością mowy, a ta niekoniecznie jest patologią. Każdy z nas ma momenty bardziej i mniej płynnego mówienia. Niepłynność bywa traktowana jako objaw jąkania wówczas, gdy dotyczy minimum 5% wypowiedzi (przeciętny jąkający się mówi z 15% niepłynnością).
Co to znaczy wypowiedzieć słowo niepłynnie?
– przeciągnąć zbyt długo głoskę (zwykle z towarzyszącym napięciem mięśniowym. Nie można za patologię uznać ekspresji);
– zatrzymać się na jakimś dźwięku, zrobić pauzę, która nie jest zamierzona (widać napięcie mięśni i szykowanie się do wypowiedzenia dalszej części słowa/zdania);
– powtórzyć głoskę / sylabę czy słowo;
– wtrącić niepotrzebny dźwięk;
To, co jąkaniem jeszcze nie jest, może się w nie zmienić za sprawą złego podejścia otoczenia do dziecka mającego problem z płynnością mowy: szczególnie presja otoczenia na płynne mówienie (objawiająca się prośbami o powtórzenie, niesprzyjającymi komentarzami) ma negatywny wpływ na stan mowy dziecka.
Zapewnij mu komfort psychiczny.
Poświęć mu więcej uwagi, aktywnie spędzaj z nim czas (w przypadku chłopców znaczące są zabawy z ojcem), daj mu poczuć, że jest kochane. Warto zadbać o stały rytm dnia – daje dziecku poczucie bezpieczeństwa, ma pozytywny wpływ na system nerwowy. Pokazanie dziecku, że jest w czymś dobre, wzmocni jego poczucie wartości i będzie miało pozytywny wpływ także na jakość jego mowy. Sugeruje się ograniczenie bodźców emocjonalnych, zarówno przykrych, jak i przyjemnych, ponadto – korzystanie z umiarem z gier wymagających rywalizacji.
Dziecko nie powinno być świadkiem kłótni rodziców, rozmów o nim samym. Komfortu psychicznego nie można utożsamiać z nadopiekuńczością.
Nie zmuszaj do mówienia.
Dotyczy to zwłaszcza mówienia (czytania) przy obcych. Nie każ dziecku powtarzać skomplikowanych słów. Możecie wspólnie recytować wierszyki, śpiewać piosenki. W okresie „gorszego mówienia” wprowadź zabawy „milczanki” niewymagające od dziecka mówienia, zajęcia ruchowe czy manualne (odwracanie uwagi od mówienia).
Zwracaj uwagę na swoją mowę.
Nie używaj długich, trudnych słów. Mów wolno, wyraźnie – pamiętaj, że dostarczasz dziecku wzorca. Nie zadawaj serii pytań na raz.
Niepłynność mówienia najczęściej ma charakter rozwojowy, ale warto wspierać dziecko, żeby nie zamieniło się w jąkanie. Niepokojące są towarzyszące mówieniu: napięcia mięśniowe, współruchy (ruchy jakiejś części ciała – np. przymykanie oczu, zaciskanie dłoni…), lęk przed mówieniem (tzw. logofobia) i problemy z prawidłowym oddychaniem (albo raczej skoordynowaniem mówienia z oddechem). Niepokojące objawy warto skonsultować z logopedą.
